Aydemir Akbaş kimdir? Yeşilçam'ın usta oyuncu ve senaristinin hayatı

Ahmet Taş | Bizi Unutma

İSTANBUL, TÜRKİYE — Türk sinemasının karakter oyuncularından Aydemir Akbaş, tiyatrodan Yeşilçam’a, senaristlikten yönetmenliğe uzanan yaklaşık 60 yıllık kariyerinde 127 filmde rol aldı; 17 Ağustos 2024’te 88 yaşında hayatını kaybetti.

Akbaş, geniş kitlelerin hafızasında çoğunlukla komedi rolleri ve özellikle son yıllarda “Kolpaçino” serisindeki karakteriyle yer etse de kariyeri yalnızca oyunculuktan ibaret değildi. Tiyatro sahnesinde çalıştı, gazetecilik yaptı, 33 filmin senaryosunu yazdı, 8 filmi yönetti ve farklı dönemlerde Türk sinemasının değişen üretim anlayışına tanıklık etti.

Feriköy’den Galatasaray Lisesi’ne uzanan çocukluk yılları

Aydemir Akbaş, 1936’da İstanbul’un Feriköy semtinde dünyaya geldi. Anadolu Ajansı’nın aktardığı biyografik bilgilere göre babası Balkan savaşları sırasında Türkiye’ye gelen Arnavut bir aileden, annesi ise Trabzon’un Sürmene ilçesindendi.

Eğitimini Galatasaray Lisesinde sürdüren Akbaş’ın gençlik yıllarında oyunculuk mesleğine yönelik belirgin bir planı bulunmuyordu. Liseden sonra bir süre gazetecilik yaptı. Bu dönem, ileride tiyatroya geçişinde de belirleyici oldu.

Gazetecilik yaptığı sırada karikatürist, oyuncu ve tiyatro sanatçısı Altan Erbulak ile tanışması hayatının yönünü değiştirdi. Erbulak’ın yönlendirmesiyle sahne sanatlarına ilgi duyan Akbaş, dönemin önemli tiyatro topluluklarında çalışmaya başladı.

1960’ta askerlik görevini Şanlıurfa’nın Suruç ilçesinde tamamladı. Ardından İstanbul’a dönerek profesyonel tiyatro çalışmalarına ağırlık verdi.

Tiyatroda Gülriz Sururi, Nisa Serezli ve Ali Poyrazoğlu ile çalıştı

Aydemir Akbaş, tiyatro yaşamında Türkiye sahne sanatlarının önemli isimleriyle birlikte çalıştı.

Gülriz Sururi, Engin Cezzar, Ayfer Feray, Nisa Serezli ve Ali Poyrazoğlu gibi sanatçıların topluluklarında görev alan Akbaş; “Keşanlı Ali Destanı”, “Direkler Arası”, “Zilli Zarife” ve “Ferhat ile Şirin” gibi oyunlarda sahneye çıktı.

Haldun Taner’in yazdığı “Keşanlı Ali Destanı” Akbaş’ın kariyerinde özel bir yere sahipti. 31 Mart 1964’te gerçekleştirilen ilk tiyatro gösteriminde hem sahne amirliği yaptı hem de Sipsi Selim karakterini canlandırdı. Aynı eser kısa süre sonra onun sinemaya geçişinin de kapısını açacaktı.

1968’de Ayfer Feray-Nisa Serezli Tiyatrosu’nun sahnelediği “Yedi Kocalı Hürmüz” oyununda görev aldı. Bir yıl sonra Gülriz Sururi-Engin Cezzar ve Ortakları Tiyatrosunun ortaklarından biri oldu; “Nikâh Kâğıdı” ve “Düşenin Dostu” gibi oyunlarda sahneye çıktı. Tiyatro kariyeri boyunca oyunculuğun yanı sıra çeşitli oyunların yönetmenliğini de yaptı.

‘Keşanlı Ali Destanı’ ile Yeşilçam’a adım attı

Akbaş’ın sinema kariyeri 1964’te Atıf Yılmaz’ın yönettiği “Keşanlı Ali Destanı” filmiyle başladı.

Böylece tiyatro sahnesinden Yeşilçam’a geçen Akbaş, kısa sürede farklı türlerdeki filmlerde görünen karakter oyuncularından biri haline geldi. Bir dönem Yılmaz Güney’in filmlerinde de rol aldı.

1970’lerde Türk sinemasının üretim yapısının değişmesiyle birlikte popüler komedi ve erotik-komedi türündeki çok sayıda filmde oynadı. Akbaş’ın kendine özgü yüz ifadesi, konuşma biçimi ve yardımcı karakterlere kattığı mizah, onu dönemin tanınan oyuncularından biri yaptı.

Kariyeri ilerledikçe kamera arkasında da daha fazla görev almaya başladı. Anadolu Ajansı verilerine göre Akbaş yaşamı boyunca 127 filmde oyunculuk yaptı, 33 filmin senaryosunu yazdı ve 8 filmin yönetmenliğini üstlendi. Ayrıca yaklaşık 30 tiyatro oyununda ve birçok televizyon dizisinde rol aldı.

Akbaş’ın yönetmenlik kariyerindeki çalışmalarından biri 1987’de çekilen “Düş Yakamdan Osman” oldu.

Senaristliği ve İbrahim Tatlıses ile uzun yıllara yayılan dostluğu

Aydemir Akbaş, Yeşilçam’ın yalnızca kamera önünde görünen oyuncularından biri değildi. Özellikle senaryo alanındaki üretimi, kariyerinin önemli ancak zaman zaman geri planda kalan yönlerinden biriydi.

Daha sonraki yıllarda İbrahim Tatlıses ile birlikte çeşitli sinema projelerinde çalıştı ve senaryo çalışmalarına ağırlık verdi. İkili arasında mesleki ilişkinin yanında uzun yıllara yayılan yakın bir dostluk da oluştu. Akbaş’ın ölümünün ardından Tatlıses, yaklaşık 45 yıllık arkadaşını kaybettiğini belirten bir mesaj yayımladı.

Akbaş televizyonun yaygınlaşmasıyla bu alanda da çalışmaya devam etti. 1974-1975 yıllarında TRT 1’de yayımlanan “Ahududu” yapımında rol aldı. Daha sonraki yıllarda farklı dizilerde ekrana çıktı; 2013’te “Altındağlı” dizisinin oyuncu kadrosunda yer aldı.

Kariyerinin bu yönü, Akbaş’ın Yeşilçam döneminden televizyon dizileri çağına kadar üretmeye devam eden sanatçılardan biri olmasını sağladı.

‘Kolpaçino’ ile yeni kuşakların da tanıdığı bir oyuncu oldu

Aydemir Akbaş, ilerleyen yaşına rağmen sinema çalışmalarını bırakmadı ve 2000’li yıllarda yeni bir seyirci kuşağına ulaştı.

Şafak Sezer’in başrolünde yer aldığı “Kolpaçino” serisindeki performansı, özellikle genç izleyicilerin Akbaş’ı yeniden tanımasını sağladı. Seride canlandırdığı karakter, oyuncunun kariyerinin son dönemindeki en bilinen rollerinden biri oldu.

Akbaş ayrıca “Kutsal Damacana 2: İt Men”, “Alemde 1 Gece” ve “Sünnet Çocuğu” gibi yapımlarda rol aldı. 2023’te çekilen “Kolpaçino 4 4’lük”, sanatçının son yıllardaki sinema projeleri arasında yer aldı.

Böylece 1960’larda sinemaya başlayan bir oyuncu, yaklaşık altmış yıl sonra hâlâ vizyondaki yapımlarda yer alarak farklı kuşaklara ulaşmayı sürdürdü.

Özel yaşamında tiyatro sanatçısı Beyhan Benek ile 1964’te evlenen Akbaş, aynı kişiyle iki kez boşanıp üç kez evlendi.

Kanserle mücadele etti, son günlerini yoğun bakımda geçirdi

Aydemir Akbaş hayatının son yıllarında ciddi sağlık sorunları yaşadı.

Daha önce kolon, gırtlak ve bağırsak kanseriyle mücadele eden sanatçı, Ocak 2023’te yeniden kansere yakalandığını kamuoyuna açıkladı. Tedavisi devam ederken dönem dönem sağlık durumuyla ilgili açıklamalar yaptı.

15 Ağustos 2024’te İstanbul’daki evinde baygın halde bulunan Akbaş, yakınları tarafından Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesine kaldırıldı. Yoğun bakıma alınan sanatçı daha sonra entübe edildi.

16 Ağustos akşamı Galatasaray Spor Kulübü Başkanı Dursun Özbek hastanede Akbaş’ı ziyaret ederek doktorlardan bilgi aldı. O sırada Akbaş’ın tedavisinin yoğun bakımda sürdüğü açıklandı.

Sanatçı, yapılan müdahalelere rağmen 17 Ağustos 2024’te 88 yaşında hayatını kaybetti. Vefat haberini menajeri Özgür Aksoy duyurdu. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da yayımladığı taziye mesajında Akbaş’ı Yeşilçam’ın sevilen oyuncularından biri olarak andı.

Galatasaray Lisesinden son yolculuğuna uğurlandı

Aydemir Akbaş için 18 Ağustos 2024’te mezun olduğu Galatasaray Lisesinde anma töreni düzenlendi.

Törene İbrahim Tatlıses, Şafak Sezer, Candan Erçetin, Mehmet Ali Erbil, yapımcı ve yönetmen Birol Güven, Galatasaray Spor Kulübü Başkanı Dursun Özbek ve sanat dünyasından çok sayıda isim katıldı.

Galatasaray’a bağlılığıyla bilinen Akbaş’ın tabutu Galatasaray bayrağına sarıldı. Törenin ardından naaşı Levent’teki Barbaros Hayrettin Paşa Camisi’ne götürüldü ve öğle namazının ardından cenaze namazı kılındı.

Aydemir Akbaş daha sonra Feriköy Mezarlığı’nda toprağa verildi.

1936’da Feriköy’de başlayan yaşamı, tiyatro sahnelerinden Yeşilçam setlerine, senaryo masalarından yönetmen koltuğuna ve televizyon dizilerine uzandı.

Aydemir Akbaş’ın kariyeri, Türk sinemasının farklı dönemlerini aynı yaşam içinde birleştiren örneklerden biri oldu. Yeşilçam’ın yüksek üretim yıllarını da, televizyonun yükselişini de, 2000’li yıllardaki yeni Türk komedi sinemasını da yaşayan sanatçı; 127 filmi, 33 senaryosu, yönetmenlik çalışmaları ve farklı kuşakların hafızasına giren karakterleriyle Türkiye’nin sinema tarihinde yerini aldı.

BiziUnutma.com