Meral Okay kimdir? Asmalı Konak’tan Muhteşem Yüzyıl’a uzanan hayatı

Ahmet Taş | Bizi Unutma

İSTANBUL, TÜRKİYE — Türk televizyon tarihinin unutulmaz yapımlarından Asmalı Konak, Bir Bulut Olsam ve Muhteşem Yüzyılın yaratıcı dünyasında önemli rol üstlenen senarist, oyuncu ve söz yazarı Meral Okay, ardında farklı kuşakların hatırladığı güçlü bir sanat mirası bıraktı.

20 Eylül 1959’da Ankara’da doğan ve 9 Nisan 2012’de İstanbul’da yaşamını yitiren Okay’ın hayatı yalnız televizyon senaryolarından ibaret değildi. Devlet memurluğundan gazeteciliğe, şarkı sözü yazarlığından oyunculuğa, yapım çalışmalarından televizyonun geniş kitlelere ulaşan hikâyelerine kadar farklı alanlarda çalışan sanatçı, özellikle güçlü kadın karakterleri, aile ilişkileri, iktidar mücadeleleri, aşk ve toplumsal çatışmaları anlatma biçimiyle tanındı.

Ankara’da başlayan hayatı sanat dünyasına uzandı

Meral Okay, 20 Eylül 1959’da Ankara’da dünyaya geldi. Gençlik yıllarında henüz sanat dünyasının içinde değildi. Anıttepe Lisesi’ndeki eğitiminin ardından bir süre devlet kurumlarında çalışan Okay, yaklaşık beş yıl devlet memurluğu yaptı.

Döneme ilişkin biyografik kayıtlara göre Toprak Mahsulleri Ofisi’nin Dünya Bankası projelerinde görev aldı; ayrıca TBMM’de Atatürk’ün doğumunun 100. yılı dolayısıyla yürütülen çalışmalar kapsamında oluşturulan komisyonda bulundu.

Okay’ın gençliği aynı zamanda Türkiye’nin son derece hareketli siyasi dönemlerinden birine denk geldi. Cumhuriyet’in biyografik haberlerinde, 12 Eylül döneminde Türkiye İşçi Partisi üyesi ve işyeri temsilcisi olduğu aktarılıyor.

Daha sonra İstanbul’a taşınması hayatındaki önemli dönüm noktalarından biri oldu. Günaydın gazetesinde çalıştı; gazetecilik, dergicilik ve yayıncılıkla ilgilendi. Ardından televizyon, sinema, sahne ve müzik dünyasında farklı görevler üstlenmeye başladı.

Bu çok yönlü geçmiş, Meral Okay’ın ilerleyen yıllarda yalnızca senaryo yazan bir isim değil, sanat üretiminin farklı aşamalarını bilen bir yaratıcı olarak tanınmasını sağladı.

Yaman Okay’la evliliği hayatında derin bir iz bıraktı

Meral Okay’ın yaşam öyküsünde oyuncu Yaman Okay özel bir yere sahipti.

İkili Ankara’nın sanat çevresinde gençlik yıllarından itibaren birbirini tanıyordu. Meral Okay’ın yıllar sonra anlattığına göre Yaman Okay, Ankara Sanat Tiyatrosu’nda oyuncuyken kendisi Ankara’da yaşayan genç bir öğrenciydi. Ortak arkadaş çevreleri sayesinde tanışmış, ilişkileri daha sonraki yıllarda aşka dönüşmüştü.

Çift 1984 yılında evlendi. Evlilikleri, Yaman Okay’ın 1993’te kanser nedeniyle yaşamını yitirmesine kadar sürdü.

Meral Okay’ın eşini anlatırken kullandığı “Aşk bir sızma hâlidir” ifadesi, yıllar sonra da onunla özdeşleşen cümlelerden biri oldu. Okay, Yaman Okay’la ilişkisinin bir anda değil, hayatlarının yavaş yavaş iç içe geçmesiyle oluştuğunu anlatıyordu. Cumhuriyet’in daha sonra yayımladığı söyleşi metninde Meral Okay, eşinin eşyalarının zamanla kendi evinde çoğaldığını fark etmesini bu ifadeyle anlatmıştı.

Yaman Okay’ın erken ölümü Meral Okay’ın yaşamında derin bir kayıp olarak kaldı. Yaklaşık 19 yıl sonra hayatını kaybeden Meral Okay da Zincirlikuyu Mezarlığı’nda eşinin yanına defnedildi.

Oyunculukta Kasap Melahat ve Havva gibi karakterlerle tanındı

Meral Okay geniş kitlelerce çoğunlukla senarist kimliğiyle hatırlansa da kamera önünde de güçlü bir kariyer ortaya koydu.

Oyunculuk serüveninin ilk dönemlerinde 1992 yapımı Seni Seviyorum Rosa filminde yer aldı. Işıl Özgentürk’ün yönettiği yapımın oyuncu kadrosunda Sumru Yavrucuk, Mahir Günşiray, Ayla Algan, Halil Ergün ve Yaman Okay gibi isimlerle birlikte Meral Okay da bulunuyordu.

Televizyonda ise özellikle İkinci Bahar dizisindeki Kasap Melahat karakteriyle geniş bir izleyici kitlesi tarafından tanındı. Şener Şen ve Türkan Şoray’ın başrollerini paylaştığı dizide Okay, hikâyenin renkli yan karakterlerinden birini canlandırdı.

Ardından Yeditepe İstanbul dizisindeki Havva karakteri geldi. IMDb kayıtlarında Okay’ın bu rolle dizinin 2001-2002 dönemindeki 47 bölümünde yer aldığı görülüyor.

Filmografisinde Hiçbiryerde, O Şimdi Asker, Beynelmilel ve Kaptan Feza gibi sinema yapımlarının yanı sıra televizyon projeleri de bulunuyor. SinemaTürk kayıtlarında Okay’ın oyunculuk dışında yapımcı, yapım koordinatörü, proje danışmanı ve proje tasarımcısı olarak da çeşitli yapımlarda görev aldığı görülüyor.

Bu yönüyle Meral Okay, yalnızca masa başında hikâye kuran bir senarist değil; kamera önü ve arkasındaki çalışma düzenini yakından bilen çok yönlü bir televizyon ve sinema emekçisiydi.

Asmalı Konak Türk televizyonunda büyük bir kırılma yarattı

Meral Okay’ın kariyerindeki en önemli dönüm noktalarından biri Asmalı Konak oldu.

2002’de ekrana gelen ve Kapadokya’da geçen yapım, dönemin en çok konuşulan televizyon dizilerinden birine dönüştü. SinemaTürk kayıtlarında dizinin senaryo tarafında Meral Okay ile Mahinur Ergun’un isimleri bulunurken, eserin Meral Okay’a ait olduğu belirtiliyor.

Dizinin merkezinde İstanbul’dan gelen Bahar ile Kapadokyalı köklü bir ailenin varisi Seymen arasındaki ilişki vardı. Ancak hikâye yalnızca romantik bir ilişki üzerinden ilerlemiyordu. Gelenek-modernlik çatışması, aile içindeki güç ilişkileri, aidiyet, kadın-erkek rolleri ve büyük aile düzeni anlatının önemli parçalarını oluşturuyordu.

Başrollerinde Özcan Deniz ve Nurgül Yeşilçay’ın yer aldığı yapım, çekildiği Kapadokya bölgesine yönelik ilgiyi de artırdı ve televizyon sektöründe Anadolu’da geçen büyük aile hikâyelerinin önünü açan yapımlardan biri olarak hafızalara yerleşti.

Dizide Dicle karakterini canlandıran İpek Tuzcuoğlu, yıllar sonra Anadolu Ajansı’na verdiği röportajda karakterlerin Meral Okay tarafından güçlü hikâyeler halinde oluşturulduğunu anlatırken, iyi hikâye ve senaryonun oyuncunun performansını belirleyen temel unsurlardan biri olduğuna dikkat çekti.

Meral Okay’ın televizyon yazarlığındaki yaklaşımı, karakterleri tek boyutlu “iyi” veya “kötü” figürler halinde sunmaktan ziyade onların tutkularını, kırılganlıklarını ve birbirleriyle kurdukları karmaşık ilişkileri hikâyenin merkezine taşımaya dayanıyordu.

Bir Bulut Olsam’da hem yazdı hem kamera karşısına geçti

Okay’ın kariyerinin önemli çalışmalarından biri de 2009’da yayımlanan Bir Bulut Olsam oldu.

Engin Akyürek, Engin Altan Düzyatan, Melisa Sözen ve Aslıhan Gürbüz gibi oyuncuların başrollerinde yer aldığı dizi, Güneydoğu Anadolu’da geçen aile, aşk, gelenek, güç ve iktidar ilişkilerini konu aldı.

Meral Okay projenin senaryosunu kaleme almakla kalmadı; dizide İnci Batur karakterini de canlandırdı.

Bir Bulut Olsam, Okay’ın senaryo dünyasında sık görülen özellikleri bir kez daha bir araya getirdi: güçlü ve kusurları bulunan karakterler, aile içi otorite mücadeleleri, bulunduğu coğrafyanın toplumsal yapısıyla çatışan bireyler ve aşkın yalnız romantik değil aynı zamanda yıkıcı yanları.

Bu proje, onun hem oyunculuk hem de yazarlık kimliğini aynı yapımda buluşturduğu en belirgin çalışmalardan biri oldu.

Sezen Aksu ile müzik dünyasında da iz bıraktı

Meral Okay’ın yaratıcı üretimi televizyon ve sinemayla sınırlı değildi. Uzun yıllar yakın dostu olan Sezen Aksu ile sahne çalışmaları yaptı ve şarkı sözleri üzerinde çalıştı.

Cumhuriyet’in Okay’ın ölüm yıldönümünde yayımladığı biyografide, ikilinin birlikte imza attığı eserler arasında Masum Değiliz, Masal, Adı Bende Saklı ve Helal Ettim Hakkımı gibi şarkılar sıralanıyor.

Okay’ın televizyon senaryolarında görülen güçlü duygusal anlatımının izleri, söz yazarlığında da görülebiliyordu. Aşk, ayrılık, kayıp ve insan ilişkileri onun hem kişisel anlatılarında hem de sanat üretiminde tekrar eden temalar arasındaydı.

Sezen Aksu ile dostluğu özel hayatında da önemli bir yer tuttu. Meral Okay’ın 2012’deki cenaze töreninde Aksu’nun da yakın dostları arasında yer aldığı ve törende bulunduğu dönemin haberlerine yansıdı.

Muhteşem Yüzyıl kariyerinin son büyük projesi oldu

Meral Okay’ın adını Türkiye dışına taşıyan en önemli yapımlardan biri Muhteşem Yüzyıl oldu.

2011’de yayımlanmaya başlayan dizi, Kanuni Sultan Süleyman dönemini ve özellikle saray çevresindeki siyasi ve kişisel ilişkileri dramatik bir televizyon anlatısıyla ekrana taşıdı. Meral Okay projenin ilk dönemlerinin başlıca senaryo yazarlarından biri olarak görev yaptı. SinemaTürk kayıtlarında Muhteşem Yüzyılın ilk iki sezonunda senaryo yazarı olarak yer alıyor.

Halit Ergenç’in Kanuni Sultan Süleyman’ı, Meryem Uzerli’nin Hürrem Sultan’ı, Okan Yalabık’ın ise İbrahim Paşa’yı canlandırdığı yapım kısa sürede Türkiye’nin en çok konuşulan televizyon projelerinden birine dönüştü.

Dizi aynı zamanda Osmanlı tarihinin popüler kültürde ele alınış biçimi üzerine geniş tartışmalar yarattı. Okay’ın 2012’deki ölümünün ardından yapım ekibindeki oyuncular onun çalışma sürecindeki etkisini ve kişisel yakınlıklarını vurguladı. Halit Ergenç, cenaze töreni sırasında Meral Okay’la son projesinde birlikte çalışmış olmayı kendisi için büyük bir şans olarak nitelendirdi.

Muhteşem Yüzyıl, Okay’ın tamamlayamadığı son büyük televizyon çalışması oldu. Yapım daha sonraki yıllarda farklı senaryo ekipleriyle devam ederek çok sayıda ülkede gösterildi. Cumhuriyet de dizinin Türkiye dışında milyonlarca izleyiciye ulaştığını aktardı.

9 Nisan 2012’de yaşamını yitirdi, eserleri yaşamaya devam etti

Meral Okay bir süre akciğer kanseri tedavisi gördü. 9 Nisan 2012 sabahı İstanbul’daki evinde yaşamını yitirdi.

Bir gün sonra İstanbul Bebek’teki Hümayun-u Abad Camisi’nde düzenlenen cenaze töreninin ardından Zincirlikuyu Mezarlığı’nda, 1993’te kaybettiği eşi Yaman Okay’ın yanına defnedildi. Anadolu Ajansı’nın cenaze haberine göre törene sanat ve televizyon dünyasından çok sayıda isim katıldı.

Meral Okay’ın ölümünün ardından sanat dünyasındaki isimlerin yaptığı açıklamalarda özellikle yazarlığı, oyunculuğu, insan ilişkileri ve genç sanatçılar üzerindeki etkisi öne çıktı. Asmalı Konakın başrol oyuncularından Özcan Deniz, Okay’ı “çok iyi bir yazar ve oyuncu” olarak anarken kendi kariyerindeki emeğine de dikkat çekti.

Aradan geçen yıllara rağmen Okay’ın adı hâlâ İkinci Baharın Kasap Melahat’ıyla, Yeditepe İstanbulun Havva’sıyla, Asmalı Konakın unutulmayan aile hikâyesiyle, Bir Bulut Olsamın sert dünyasıyla ve Muhteşem Yüzyılın saray anlatısıyla birlikte anılıyor.

Onu Türk televizyon tarihinde ayrı bir yere koyan unsur yalnızca geniş kitlelere ulaşan yapımlar üretmesi değildi. Gazetecilikten oyunculuğa, şarkı sözlerinden senaryoya kadar farklı alanlarda edindiği deneyimi karakterlere ve hikâyelere aktarabilmesiydi.

Meral Okay’ın yarattığı veya katkı sunduğu eserlerin bir bölümü bugün yeniden yayımlanıyor, dijital platformlarda izleniyor ve yeni kuşaklar tarafından keşfediliyor. Böylece 9 Nisan 2012’de sona eren yaşamı, yazdığı hikâyeler ve canlandırdığı karakterler aracılığıyla Türk kültür ve televizyon hafızasında varlığını sürdürüyor.

BiziUnutma.com