Türker İnanoğlu kimdir? Türk sinemasına yön veren yapımcının hayatı

Ahmet Taş | Bizi Unutma

İSTANBUL, TÜRKİYE — Türk sinemasında “Bay Sinema” olarak anılan yapımcı, yönetmen ve senarist Türker İnanoğlu, Yeşilçam’dan televizyon dizilerine uzanan yaklaşık 67 yıllık meslek yaşamının ardından 2 Nisan 2024’te İstanbul’da hayatını kaybetti.

Erler Film’in kurucusu olan İnanoğlu; sinema filmleri, televizyon dizileri, programlar, sinema salonları, stüdyolar, video dağıtımı, TÜRVAK ve eğitim yatırımlarıyla Türk görsel-işitsel sektörünün farklı dönemlerinde etkin rol üstlendi. “Cennet Mahallesi”, “Arka Sokaklar” ve “Akasya Durağı” gibi uzun soluklu televizyon yapımları da onun yapımcılık kariyerinin son döneminde geniş kitlelere ulaştı.

Safranbolu’da başlayan sinema tutkusu

Türker İnanoğlu, 18 Mayıs 1936’da Safranbolu’da dünyaya geldi. Yaşamının ilk yılları Safranbolu ile İstanbul arasında geçti. Gençlik dönemindeki iki büyük ilgisinin futbol ve sinema olduğu, okul takımları ile semt kulüplerinde futbol oynadığı biliniyor.

Lise eğitiminin ardından İstanbul’da Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okuluna devam eden İnanoğlu, öğrencilik yıllarında profesyonel sinema dünyasına yöneldi.

1957’de yönetmen yardımcısı olarak çalışmaya başlayan İnanoğlu, Türk sinemasının önemli yönetmenlerinden Ömer Lütfi Akad ve Nişan Hançer’in yanında asistanlık yaptı. Anadolu Ajansı’nın aktardığı bilgilere göre bu dönemde dokuz filmde yönetmen yardımcılığı deneyimi kazandı.

Kamera arkasındaki deneyiminin ardından yönetmenliğe geçen İnanoğlu, 1959’da “Senden Ayrı Yaşayamam” filmiyle ilk yönetmenlik çalışmasına imza attı. Böylece yaşamının geri kalanını belirleyecek sinema yolculuğu başladı.

Erler Film ile Yeşilçam’ın merkezine yerleşti

Türker İnanoğlu, farklı yapımcılar için film çektikten sonra 1960’ta Erler Film’i kurdu. Şirket, ilerleyen yıllarda Türk sinema ve televizyon sektörünün en uzun soluklu yapım şirketlerinden biri haline geldi.

Yeşilçam’ın yoğun üretim yaptığı 1960’lı ve 1970’li yıllarda İnanoğlu; melodramdan komediye, maceradan aile filmlerine kadar çok farklı türlerde yapımlar hazırladı. Türk sinemasının dönemin önemli oyuncularıyla çalıştı ve filmlerin üretim, dağıtım ve gösterim süreçlerinde etkin rol aldı.

İnanoğlu’nun yapımcı veya yönetmen olarak imza attığı yapımlar arasında “Yumurcak”, “Kara Murat: Fatih’in Fedaisi”, “Zübük”, “Kanlı Para”, “Keriz”, “Talih Kuşu”, “Vurgun” ve “Arabesk” gibi farklı dönemlerde geniş izleyici kitlesine ulaşan filmler bulunuyor.

Kendi anlatımına göre kariyeri boyunca üretim hacmi yalnızca birkaç düzine filmle sınırlı kalmadı. İnanoğlu, 2019’da Anadolu Ajansı’na verdiği röportajda o tarihe kadar 208 sinema filmi, 4 binden fazla televizyon dizisi bölümü ve 10 bin saatin üzerinde televizyon programı ürettiğini ifade etmişti.

Bu üretim temposu ve sinema sektörünün hemen her alanında faaliyet göstermesi nedeniyle İnanoğlu zamanla “Bay Sinema” adıyla anılmaya başladı.

Filiz Akın, Gülşen Bubikoğlu ve sinemayla iç içe aile yaşamı

Türker İnanoğlu’nun özel yaşamı da Türk sinemasının önemli isimleriyle kesişti.

İnanoğlu, 1964’te Yeşilçam’ın önde gelen oyuncularından Filiz Akın ile evlendi. Çiftin 1965’te İlker İnanoğlu adlı oğulları dünyaya geldi. İlker İnanoğlu daha çocuk yaşta “Yumurcak” filmleriyle Türk sinemasının tanınmış çocuk oyuncularından biri oldu. Filiz Akın ve Türker İnanoğlu’nun evliliği 1974’te sona erdi.

İnanoğlu, 1975’te oyuncu Gülşen Bubikoğlu ile evlendi. Bu evlilikten Zeynep İnanoğlu dünyaya geldi. Çift, İnanoğlu’nun vefatına kadar evliliklerini sürdürdü.

Kızı Zeynep İnanoğlu teknoloji ve akademi alanında kariyer yaparken, oğlu İlker İnanoğlu oyunculuk ve sinema sektöründe çalıştı. İnanoğlu, 2019’daki röportajında çocuklarının eğitimine verdiği önemi anlatırken mesleki birikiminin gelecek kuşaklara aktarılmasını istediğini de dile getirmişti.

Video kasetten özel televizyona sektörün dönüşümünü takip etti

Türker İnanoğlu’nun kariyeri yalnızca Yeşilçam filmleriyle sınırlı değildi. Sinema sektörünün teknolojik ve ekonomik dönüşümünü yakından takip ederek video ve televizyon alanlarına da yatırım yaptı.

1979’da Ulusal Video Film AŞ’yi kuran İnanoğlu, Türkiye’de video kaset dağıtımının yaygınlaşmasında öncü isimlerden biri oldu. Ardından 1985’te Ulusal Radyo Televizyon adıyla televizyon stüdyosu kurdu.

TRT için hazırlanan “İcraatın İçinden” programı da İnanoğlu’nun televizyonculuk tarihindeki dikkat çeken çalışmalarından biri oldu. Dönemin Başbakanı Turgut Özal bu program aracılığıyla düzenli olarak televizyona çıkarak hükümet faaliyetlerini kamuoyuna anlatıyordu.

Özel televizyonların yaygınlaştığı 1990’lı yıllarda da sektördeki yatırımlarını sürdürdü. Anadolu Ajansı’nın biyografik bilgilerine göre İnanoğlu, 1994’te ATV’nin kuruluşunda yer aldı.

Sonraki dönemde Erler Film imzası taşıyan “Cennet Mahallesi”, “Arka Sokaklar” ve “Akasya Durağı” gibi diziler uzun süre ekranlarda kaldı. Özellikle 2006’da başlayan “Arka Sokaklar”, Türk televizyon tarihinin en uzun soluklu yapımlarından biri haline geldi.

İnanoğlu ayrıca Beyoğlu’ndaki Atlas Sineması, Şişli’deki Kent Sineması ve Kavacık’taki Boğaziçi Sinemaları gibi salonların işletmeciliğini yaptı; 2005’te Türker İnanoğlu Maslak Show Center’ı (TİM) açtı.

TÜRVAK ile sinema hafızasını gelecek kuşaklara aktardı

İnanoğlu, yapımcılığın yanında Türk sinemasına ait belge, afiş, senaryo, fotoğraf ve teknik ekipmanların korunmasına da önem verdi.

1997’de Türker İnanoğlu Vakfını (TÜRVAK) kurdu. Vakıf bünyesinde oluşturulan Sinema-Tiyatro Müzesi ve Sanat Kitaplığı, Türk sinema ve tiyatro tarihine ilişkin geniş bir koleksiyonu koruma altına aldı.

TÜRVAK’ın yayın çalışmaları kapsamında sinema tarihine ilişkin kitaplar yayımlandı; afiş, senaryo ve film materyallerinden oluşan arşivler araştırmacılara açıldı. Vakıf ayrıca sinema alanında eğitim faaliyetleri ve gençlere yönelik destek çalışmalarında bulundu.

İnanoğlu’nun eğitim alanındaki girişimlerinden biri de Safranbolu’da adına kurulan Karabük Üniversitesi Türker İnanoğlu İletişim Fakültesi oldu. Cenaze töreninde konuşan yakınları ve Safranbolulu isimler, İnanoğlu’nun doğduğu bölgeyle bağını yaşamı boyunca koruduğunu vurguladı.

Sinema alanındaki çalışmaları nedeniyle çok sayıda ödüle değer görülen İnanoğlu, 2018 Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri kapsamında sinema ödülünü aldı.

2 Nisan 2024’te hayatını kaybetti, ‘Bay Sinema’ mirası kaldı

Sağlık sorunları yaşayan Türker İnanoğlu, 2 Nisan 2024’te İstanbul’da geçirdiği ani rahatsızlığın ardından kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti. 18 Mayıs 1936 doğumlu olan İnanoğlu 87 yaşındaydı ve 88. yaş gününe yaklaşık bir buçuk ay kalmıştı.

İnanoğlu için 4 Nisan 2024’te TİM Show Center’da anma töreni düzenlendi. Törene ailesi, sinema ve televizyon dünyasının çok sayıda ismi ile kamu temsilcileri katıldı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy törende yaptığı konuşmada, İnanoğlu’nun yaşamına sinema salonları, televizyon, video, meslek birlikleri, eğitim, müze ve TÜRVAK gibi çok sayıda proje sığdırdığını belirterek onu “tam bir beyazperde sevdalısı” olarak tanımladı.

Oğlu İlker İnanoğlu ve kızı Zeynep İnanoğlu Özdemir de törende babalarının çalışma disiplinini, ayrıntılara verdiği önemi ve sinemaya bağlılığını anlattı.

TİM’deki törenin ardından Levent Barbaros Hayrettin Paşa Camisi’nde cenaze namazı kılındı. Türker İnanoğlu’nun naaşı daha sonra Kanlıca’daki aile mezarlığında toprağa verildi.

Vefatından birkaç ay sonra İstanbul Sinema Müzesi’nde açılan “Bay Sinema-Türker İnanoğlu” sergisi de onun yaşamını Yeşilçam’ın dönüşümüyle birlikte ele aldı. Sergide kişisel eşyaları, kamera arkası fotoğrafları ve Türk sinema tarihinden materyaller ziyaretçilerle buluşturuldu.

Safranbolu’da başlayan hayatını sinemaya adayan Türker İnanoğlu; yönetmen, yapımcı ve girişimci kimliğinin yanı sıra film arşivlerinin korunması, yeni kuşakların eğitimi ve Türk sinemasının kurumsallaşması için yaptığı çalışmalarla da hatırlanıyor.

Yeşilçam’ın siyah-beyaz yıllarından video kaset dönemine, özel televizyonlardan uzun soluklu dizilere kadar farklı kuşaklara yayılan üretimi, “Bay Sinema” adını Türkiye’nin sinema ve televizyon tarihinin kalıcı isimlerinden biri haline getirdi.

BiziUnutma.com