Said Hüseynov kimdir? Mykolaiv cephesinde ölen Azerbaycanlı gönüllü

Ahmet Taş | Bizi Unutma

MYKOLAIV, UKRAYNA — Ukrayna'da yaşayan Azerbaycanlı Müslüman Said Vasif oğlu Hüseynov, Rusya'nın geniş çaplı işgalinin ardından gönüllü olarak Ukrayna tarafında savaşa katıldı ve 2022 yazında, 26 yaşındayken güney cephesindeki çatışmalarda hayatını kaybetti.

Dönemin Azerbaycan diaspora kaynakları ve 26 Ağustos 2022'de yayımlanan haberler Hüseynov'un Mykolaiv/Nikolayev istikametindeki çatışmalarda öldüğünü bildirirken, babası Vasif Hüseynov'un 2025'te Voice of America Azərbaycan'a verdiği röportajda ölüm bölgesi Kherson istikameti olarak anlatıldı. Bu nedenle eldeki kaynaklar birlikte değerlendirildiğinde en ihtiyatlı tanım, Hüseynov'un Mykolaiv–Kherson güney cephesinde hayatını kaybettiği yönünde.

Azerbaycan'dan Ukrayna'ya uzanan genç bir hayat

Said'in tam adı Azerbaycan kaynaklarında Səid Vasif oğlu Hüseynov, Rusça ve Ukraynaca kaynaklarda ise Саид Васиф оглы Гусейнов biçiminde geçiyor.

Doğum tarihine ilişkin güvenilir açık kaynaklarda kesin gün ve ay bilgisine ulaşılamıyor. Ancak ölümünün hemen ardından Ukrayna'dan haber yapan Yeni Müsavat muhabiri, Said'in 26 yaşında olduğunu bildirdi. Buna göre 1995 veya 1996 doğumlu olması gerekiyor; kesin doğum yılı belgelenmeden bu iki yıldan biri olarak yazmak yerine “26 yaşında” bilgisini kullanmak daha doğru.

Ailesi Azerbaycan'ın Masallı rayonuna bağlı Mollagasanlı köyünde yaşıyordu. Babasının adı Vasif Məhərrəm oğlu Hüseynov, annesinin adı ise Rəhimə Hüseynova olarak kaynaklara geçti. 2025'te Voice of America Azərbaycan tarafından hazırlanan dosyada anne ve babası oğullarının savaş öncesi yaşamını ve Ukrayna'ya gönüllü katılışını anlattı.

Said'in savaş başlamadan önce Ukrayna'da yaşadığı ve eğitim gördüğü de babasının daha önce yaptığı başvurulardan anlaşılıyor. Ailenin küçük oğlu da o dönemde Ukrayna'daydı; Said'in kardeşinin Kiev'deki Ulusal Havacılık Üniversitesinde hukuk öğrencisi olduğu ve ağabeyinin ona maddi destek sağladığı bildirildi.

Bu ayrıntı Said'in Ukrayna ile bağının yalnız savaş başladıktan sonra kurulan kısa süreli bir ilişki olmadığını gösteriyor. O, Rusya'nın 24 Şubat 2022'de başlattığı geniş çaplı saldırıdan önce de ülkede yaşayan genç Azerbaycanlılardan biriydi.

Savaş başlayınca gönüllü olarak silah altına girdi

Said Hüseynov'un hikâyesini benzer vakalardan ayıran en önemli noktalardan biri, kaynakların onun savaşa gönüllü olarak katıldığını açık şekilde belirtmesi.

Qafqazinfo, Yeniavaz, Lent.az ve diğer Azerbaycan yayınları 26 Ağustos 2022'de, Ukrayna'daki diaspora temsilcisi ve gazeteci Anar Natiqoğlu'nun açıklamasına dayanarak Said'in gönüllü şekilde savaşa katıldığını bildirdi.

Babasının daha sonra yaptığı başvuruyu aktaran Ukrayna kaynaklarına göre Said, Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin 57. Tugayı'na katıldı. Kaynak, babasının oğlunun Ukrayna'da okuyup yaşadığını, savaş başladığında gönüllü olduğunu ve 57. Tugay saflarına geçtiğini belirttiğini aktarıyor.

Yeni Müsavat'ın olaydan hemen sonraki haberinde ise Hüseynov'un birlikte görev yaptığı Gürcü gönüllü savaşçılarla bağlantısından söz ediliyor. Said'in naaşının cepheden çıkarılması sürecinde Mykolaiv'deki Azerbaycan diasporasının, onun beraber savaştığı Gürcü gönüllü birliğinin komutanıyla temas kurduğu aktarılıyor. Bu bilgi Said'in mutlaka resmen “Gürcü Lejyonu mensubu” olduğu anlamına gelmediği için, kesin birlik kaydı olarak kullanılmaması daha doğru.

2026'da yayımlanan başka bir mahkeme haberinde ise Ukrayna'da aynı dönemde bulunan Azerbaycanlı bir kişinin ifadesinde Said Hüseynov'un başlangıçta Kiev'deki savunma faaliyetlerinde bulunduğu, daha sonra resmî sözleşme imzalayarak ön cepheye geçtiği anlatıldı. Bu ifade de savaşın ilk aylarından cepheye uzanan süreci destekleyen ikincil bir kaynak niteliğinde.

Müslüman kimliği açık kaynaklarda doğrudan doğrulanıyor

Said Hüseynov hakkında özellikle dikkat edilmesi gereken nokta, dinî kimliğinin yalnız adı veya Azerbaycan kökeninden hareketle tahmin edilmemesi.

Ukrayna'daki Müslüman toplulukları takip eden Islam in Ukraine, 30 Ağustos 2022 tarihli haberinde Said'i açık biçimde:

“Azerbaycanlı, Müslüman, gönüllü savaşçı”

olarak tanımladı. Haberde Ukrayna Müslüman toplumunun bir kayıp verdiği belirtilirken, Said'in ülkeyi savunurken öldüğü aktarıldı.

Aynı yayın, bir Müslüman silah arkadaşının 27 Ağustos'taki duyurusunda Said için “Müslüman kardeşimiz” ifadesini kullandığını ve ölüm yerini Mykolaiv istikameti olarak bildirdiğini aktardı. Yayın başlığında da İslami terminolojideki “şehit/şahid” ifadesini kullandı.

Dolayısıyla BiziUnutma'da Said Hüseynov'u “Azerbaycan kökenli Müslüman Ukrayna gönüllüsü” olarak tanımlamak açık kaynaklarla destekleniyor.

Bununla birlikte haber dilinde “şehit” ifadesinin dinî bir değerlendirme olduğu unutulmamalı. En tarafsız yöntem, olay anlatılırken “hayatını kaybetti” veya “öldü”; dinî ve anma bağlamında ise “Müslüman kaynaklar tarafından şehit olarak anıldı” ifadelerini kullanmak.

Mykolaiv mi Kherson mı? Kaynaklardaki farklılık ne söylüyor

Said Hüseynov'un tam ölüm yeri konusunda açık kaynaklarda küçük fakat önemli bir farklılık bulunuyor.

Ölümünden hemen sonra, 26 Ağustos 2022'de yayımlanan çok sayıda bağımsız Azerbaycan haberinde diaspora temsilcisi Anar Natiqoğlu, Said'in “Nikolayev/Mykolaiv istikametinde devam eden çatışmalarda” hayatını kaybettiğini söyledi.

Ukraynalı diaspora ve sivil toplum kaynakları daha sonra bu bilgiyi daha açık biçimde “Mykolaiv bölgesinin kurtarılması için yapılan çatışmalar” olarak kaydetti.

Yeni Müsavat da naaşının Mykolaiv'den Kiev'e gönderildiğini bildirdi. Haberde Said'in 26 yaşında olduğu ve cenazenin hazırlanması için Mykolaiv'deki Azerbaycan topluluğunun devreye girdiği belirtiliyor.

Buna karşılık Said'in babası Vasif Hüseynov, Ocak 2025'te Voice of America Azərbaycan'a yaptığı açıklamada oğlunun Kherson istikametinde öldüğünü söyledi.

Bu iki bilgi birbirini tamamen dışlamak zorunda değil; ancak elimizde kesin koordinat veya resmî askerî ölüm tutanağı bulunmadığından, haber metninde tek bir köy ya da nokta ileri sürmek doğru olmaz.

Bu nedenle “Mykolaiv–Kherson güney cephesi” ifadesi, mevcut kaynakların tümünü yansıtan en güvenli tanım.

Naaşı Mykolaiv'den Kiev'e, oradan Azerbaycan'a gönderildi

Said'in ölümü sonrasında cenazenin ülkesine ulaştırılması için Ukrayna'daki Azerbaycan diasporası harekete geçti.

Yeni Müsavat'ın 27 Ağustos 2022 tarihli haberine göre Mykolaiv'de yaşayan Zaur Ağabəyov, Said'in birlikte görev yaptığı savaşçıların komutanlarıyla irtibat kurdu ve gerekli belgelerin hazırlanmasına yardımcı oldu. Said'in naaşı Mykolaiv'den Kiev'e gönderildi.

Report'un haberine göre cenaze Kiev'deki morga götürüldükten sonra şehirde yaşayan Azerbaycanlıların desteğiyle Moldova üzerinden Azerbaycan'a gönderildi.

Azerbaycan'a ulaştırılan cenaze, ailesinin yaşadığı Masallı rayonunun Mollagasanlı köyünde toprağa verildi. Ukrayna'daki sivil toplum kaynakları cenaze töreninin burada gerçekleştirildiğini ve Said'in 26 yaşında olduğunu aktardı.

Bu süreçte Said'in Kiev'de yaşayan küçük kardeşinin bulunması da diaspora organizasyonunun aileyle irtibat kurmasını kolaylaştırdı.

Ölümünden sonra Ukrayna'da şeref nişanıyla ödüllendirildi

Said Hüseynov'un ölümünden yaklaşık bir buçuk yıl sonra, 29 Şubat 2024'te, Ukrayna'nın Azerbaycan Büyükelçisi Vladislav Kanevski aileye verilen bir ödülü duyurdu.

Büyükelçinin açıklamasına göre Hüseynov, Ukrayna'nın devlet egemenliği ve toprak bütünlüğünün savunulmasında gösterdiği kişisel cesaret ve fedakârlık gerekçesiyle ölümünden sonra “Şeref Nişanı – Obolon Lejyonu” işaretiyle ödüllendirildi. Nişan Ukrayna'dan Bakü'ye getirildi ve Ukrayna Büyükelçiliğinde ailesine teslim edildi.

Burada terimi doğru kullanmak önemli: Açık kaynaklarda bunun Ukrayna devletinin klasik askerî nişanlarından biri olduğuna ilişkin yeterli belge bulunmadığından, “Ukrayna'dan getirilen Obolon Lejyonu şeref nişanı” şeklinde yazmak “devlet nişanı” demekten daha isabetli.

Büyükelçi Kanevski törende Ukrayna'nın kendi kahramanlarını hatırladığını belirterek Said Hüseynov'un ailesine ödülü teslim etti.

Ailesi onun çalışkanlığını ve cesaretini anlattı

Said Hüseynov'un hikâyesi ölümünden sonra yalnız savaş kayıtlarında kalmadı.

Voice of America Azərbaycan, 22 Ocak 2025'te ailesiyle kapsamlı bir video röportaj yayımladı. Babası Vasif Hüseynov, oğlunun kendi kararıyla gönüllü olarak savaşa katıldığını doğrularken; annesi Rəhimə Hüseynova, Said'i çalışkan ve cesur bir genç olarak anlattı.

Ailenin anlatımı, onun Ukrayna'ya yalnız savaşmak amacıyla gelmiş yabancı bir savaşçı olmadığını; savaş öncesinde ülkede yaşamış, eğitim görmüş ve küçük kardeşine destek olmuş bir genç olduğunu ortaya koyuyor.

Said Hüseynov'un hayatının son ayları hakkında hâlâ cevaplanmamış ayrıntılar var. Kesin doğum tarihi, Mykolaiv–Kherson hattında görev yaptığı tam mevzi, askerî statüsünün bütün belgeleri ve ölümünün kesin günü açık kaynaklarda aynı netlikte bulunmuyor.

Ancak doğrulanabilen temel çerçeve güçlü:

26 yaşında bir Azerbaycanlıydı. Ukrayna'da yaşıyor ve eğitim görüyordu. Müslümandı. Rusya'nın geniş çaplı saldırısının ardından gönüllü olarak Ukrayna'nın savunmasına katıldı. 57. Tugayla bağlantısı aile kaynaklarında kayıtlı. 2022 yazında Mykolaiv–Kherson güney cephesinde hayatını kaybetti. Naaşı Azerbaycan'a götürülerek ailesinin köyünde toprağa verildi ve ölümünden sonra Ukrayna'dan bir şeref nişanıyla anıldı.

Bu yönüyle Said Vasif oğlu Hüseynov, Mykolaiv cephesinde hayatını kaybettiği güçlü biçimde belgelenen Azerbaycan kökenli ve Müslüman Ukrayna gönüllülerinden biri olarak savaşın kişisel hafızasında yer aldı.

BiziUnutma.com