Rüstəm İsmayılov kimdir? Mykolaiv cephesinde ölen Azerbaycanlı savaşçı

Ahmet Taş | Bizi Unutma

MYKOLAIV, UKRAYNA — Babası Azerbaycan’ın Qazax bölgesinden, annesi Ukraynalı olan Rüstəm İsmayıl oğlu İsmayılov, Rusya’nın 2022’de başlattığı geniş çaplı saldırının ardından Ukrayna’nın savunmasına katıldı ve Mykolaiv cephesindeki çatışmalarda hayatını kaybetti.

Rüstəm hakkında kamuya açık biyografik bilgiler sınırlı. Ancak 2022’de ailesinin yakınlarına ve Ukrayna’daki Azerbaycan diasporasına dayandırılarak yayımlanan haberler, onun iki ülkeyi birleştiren bir ailede büyüdüğünü ortaya koyuyor. Babası İsmayıl İsmayılov, Azerbaycan’ın Qazax rayonuna bağlı Yuxarı Salahlı köyündendi; Sovyet döneminde asker olarak Ukrayna’ya gönderilmiş, burada Ukraynalı Svetlana ile evlenmişti. Rüstəm bu ailenin çocuğuydu.

Babası Qazax’ın Yuxarı Salahlı köyündendi

Rüstəm’in aile hikâyesinin Azerbaycan tarafı, ülkenin batısındaki Qazax rayonuna uzanıyor.

Yeni Müsavat’ın 6 Nisan 2022 tarihli haberinde, Rüstəm’in babası İsmayıl İsmayılov’un Yuxarı Salahlı köyünden olduğu belirtildi. İsmayılov’un Sovyetler Birliği döneminde askerlik mesleğini seçtiği ve görev yeri olarak Ukrayna’ya gönderildiği aktarıldı.

Ukrayna’da çalışmaya başlayan İsmayıl İsmayılov, burada Svetlana adlı Ukraynalı bir kadınla evlendi. Rüstəm de bu evlilikten dünyaya geldi. Dolayısıyla onu yalnız “Ukrayna’da savaşan yabancı bir Azerbaycanlı” şeklinde tanımlamak eksik kalıyor; mevcut kaynaklar onun Azerbaycan-Ukrayna ailesinin bir üyesi olduğunu gösteriyor.

Açık kaynaklarda Rüstəm’in kesin doğum tarihi, doğduğu şehir, eğitimi veya savaş öncesindeki mesleği konusunda güvenilir ve birbirinden bağımsız ayrıntılar henüz bulunmuyor. Uluslararası haber standartları açısından bu boşlukları tahminlerle doldurmamak gerekiyor.

2022’de Ukrayna’nın savunmasına katıldı

Rusya, 24 Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı saldırısını başlattığında ülkenin birçok kentinde düzenli silahlı kuvvetlerin yanında yerel savunma ve gönüllü direniş yapıları da oluşturuldu.

Rüstəm İsmayılov hakkında ilk haberler onu “Ukrayna’nın direniş hareketine katılan Azerbaycan kökenli savaşçı” olarak tanımladı. Ancak mevcut açık kaynaklarda askerî rütbesi, tugayı veya Ukrayna Silahlı Kuvvetleri ile yaptığı resmî sözleşmeye ilişkin belge bulunmuyor. Bu nedenle “Ukrayna ordusunda şu rütbeyle görev yaptı” gibi daha ileri bir ifade kullanmak bugün için doğrulanabilir değil.

Buna karşılık Ukrayna’nın savunmasına fiilen katıldığı ve Rus güçlerine karşı savaşırken hayatını kaybettiği konusunda dönemin haberleri tutarlı.

Rusça yayımlanan Minval da Rüstəm’i “Ukrayna’daki direniş hareketine katılan Azerbaycan kökenli savaşçı” olarak tanımladı ve ölüm yerini Mykolaiv cephesi olarak verdi.

Mykolaiv cephesinde hayatını kaybetti

2022 baharında Mykolaiv, Rus ordusunun Ukrayna’nın güneyindeki ilerleyişini durdurmaya çalıştığı en kritik kentlerden biriydi.

Kentin ele geçirilmesi, Rus güçlerine Odesa yönünde ilerleme imkânı sağlayabilecekti. Bu nedenle Şubat ve Mart 2022’den itibaren Mykolaiv ve çevresinde yoğun çatışmalar yaşandı.

Rüstəm İsmayılov’un ölümünü duyuran kaynaklara göre o da Mykolaiv/Nikolayev cephesindeki çatışmalarda hayatını kaybetti. Bilgiyi Musavat’a aktaran isim, Odesa’da yaşayan Azerbaycanlı gazeteci ve diaspora temsilcisi Anar Natiqoğlu idi.

Natiqoğlu, Rüstəm’in babasının Qazax kökenli olduğunu ve ailenin Ukrayna’da yaşadığını da bildirdi.

Rüstəm’in tam olarak Mykolaiv şehrinin içinde mi, kentin çevresindeki savunma hattında mı yoksa daha geniş Mykolaiv operasyon bölgesinde mi hayatını kaybettiği açık kaynaklarda belirtilmedi. Bu nedenle en doğru haber ifadesi “Mykolaiv cephesinde” şeklinde kalıyor.

Kardeşi ve yeğeninin de Ukrayna’yı savunduğu bildirildi

Rüstəm İsmayılov’un hikâyesinin dikkat çekici yanlarından biri, savaşın ailede yalnız onunla sınırlı kalmamış olması.

Anar Natiqoğlu’nun 2022’de aktardığı bilgilere göre Rüstəm hayatını kaybettiğinde kardeşi ve kardeşinin oğlu da silahlı olarak Ukrayna’nın savunmasına katılmıştı.

Ancak söz konusu iki aile ferdinin isimleri ilk haberlerde açıklanmadı.

Bu ayrıntı, İsmayılov ailesinin Ukrayna ile bağını anlamak açısından önemli. Babası Sovyet döneminde Azerbaycan’dan Ukrayna’ya yerleşmiş, Ukraynalı bir kadınla aile kurmuş; sonraki kuşakta en az üç aile ferdinin 2022’de Ukrayna’nın savunmasına katıldığı bildirilmişti.

Bugün elimizdeki bilgiler Rüstəm’in ailesine ulaşmak açısından da önemli bir başlangıç noktası oluşturuyor.

Cenaze görüntülerinde ciddi bir kimlik karışıklığı yaşandı

Rüstəm İsmayılov dosyasındaki en önemli gazetecilik ayrıntılarından biri, ölümünün hemen ardından yapılan yanlış görsel eşleştirme.

6 Nisan 2022’de sosyal medyada Ukrayna’da ölen bir Azerbaycanlı savaşçı için düzenlenen cenaze töreninin görüntüleri yayılmaya başladı. Törende Azerbaycan millî marşının duyulması dikkat çekti ve görüntüler ilk aşamada Rüstəm İsmayılov’un cenazesi olarak haberleştirildi.

Ancak 7 Nisan’da Musavat bu bilgiyi düzeltti.

Yayın kuruluşu, videodaki cenaze töreninin Rüstəm’e değil, Ukrayna’daki savaşta hayatını kaybeden başka bir Azerbaycanlı olan Elnur Elşən oğlu Həsənov’a ait olduğunun ortaya çıktığını açıkladı.

Musavat ayrıca ilk haberin Rüstəm’in yakınlarından alınan bilgiye dayanılarak hazırlandığını, ancak görüntü konusunda hata yapıldığını belirterek Həsənov’un ailesinden özür diledi. Yayın aynı düzeltmede Rüstəm İsmayılov’un da Ukrayna’daki çatışmalarda hayatını kaybettiğini yeniden teyit etti.

Bu nedenle bugün Rüstəm hakkında hazırlanacak yeni bir uluslararası haberde söz konusu cenaze görüntülerinin kullanılmaması gerekiyor.

Bu ayrıntı aynı zamanda savaş döneminde hızla yayılan sosyal medya görüntülerinin kimlik doğrulamasının neden önemli olduğunu gösteren somut bir örnek.

Azerbaycan diasporası ölüm haberinin doğrulanmasında önemli rol oynadı

Rüstəm’in ölümünü kamuoyuna taşıyan başlıca kaynak Anar Natiqoğlu oldu.

Natiqoğlu, 2022’de Odesa’da faaliyet gösteren “Birlik” kuruluşunun başkan yardımcısı ve Ukrayna’da yaşayan Azerbaycanlı gazeteci olarak tanıtılıyordu. Savaşın ilk haftalarında Mykolaiv, Odesa ve diğer güney kentlerindeki Azerbaycan topluluğunun durumu hakkında düzenli bilgi aktarıyordu.

Üstelik bu bağlantı bugün de geçerliliğini koruyor.

Haziran 2026 tarihli Musavat haberlerinde Anar Natiqoğlu hâlâ Yeni Müsavat Media Group’un Ukrayna temsilcisi ve Odesa’da yaşayan gazeteci olarak kaynak gösteriliyor. Bu durum, Rüstəm İsmayılov’un ailesine ulaşmak için dört yıl sonra bile en güçlü gazetecilik bağlantısının Natiqoğlu olduğunu gösteriyor.

Rüstəm’in babasının memleketi Yuxarı Salahlı da aileye ulaşmak için ikinci önemli hat.

Qazax Rayon İcra Hakimiyyətinin resmî kayıtları, Yuxarı Salahlı’nın halen Qazax rayonuna bağlı aktif bir yerleşim olduğunu gösteriyor. Kurumun kamuya açık vatandaş iletişim kanalları üzerinden “İsmayıl İsmayılov’un ailesine gazetecilik amacıyla ulaşmak istiyoruz” şeklinde bir talep iletilebilir.

Hakkında hâlâ cevaplanmayı bekleyen sorular var

Rüstəm İsmayılov’un temel hikâyesi doğrulanabiliyor:

Babası Azerbaycanlıydı. Babasının ailesi Qazax’ın Yuxarı Salahlı köyündendi. Annesi Ukraynalı Svetlana idi. Rüstəm Ukrayna’nın savunmasına katıldı ve 2022 baharında Mykolaiv cephesinde hayatını kaybetti. Kardeşi ve yeğeninin de aynı dönemde Ukrayna’nın savunmasında olduğu bildirildi.

Ancak uluslararası standartlarda tam bir yaşam öyküsü hazırlamak için hâlâ aileden doğrulanması gereken önemli sorular bulunuyor:

Doğum tarihi ve doğum yeri neydi? Ukrayna vatandaşı mıydı? Savaş öncesinde hangi şehirde yaşıyor ve ne iş yapıyordu? Evli miydi, çocukları var mıydı? Hangi birlik veya savunma yapılanmasında görev yaptı? Mykolaiv’in hangi noktasında hayatını kaybetti? Nerede toprağa verildi? Aile arşivinde kullanılabilecek fotoğrafları var mı?

Bu soruların cevabı, Rüstəm’i yalnız savaşın kayıp listelerinden bir isim olmaktan çıkarıp Azerbaycan ve Ukrayna arasında kurulmuş bir ailenin kişisel hikâyesi olarak kayıt altına almamızı sağlayabilir.

BiziUnutma.com