Murad Babayev kimdir? Mykolaiv 79. Tugayındaki Azerbaycanlı asker

Ahmet Taş | Bizi Unutma

MYKOLAIV, UKRAYNA — Azerbaycan kökenli Ukrayna vatandaşı Murad Şahin oğlu Babayev, Rusya’nın geniş çaplı işgalinden sonra gönüllü olarak Ukrayna Silahlı Kuvvetlerine katıldı ve Mykolaiv merkezli 79. Hava Taarruz Tugayında görev yaparken 28 Ocak 2024’te Donetsk bölgesindeki Novomykhailivka yakınlarında hayatını kaybetti.

Henüz 22 yaşındaki Babayev, savaş öncesinde hukuk eğitimi almış genç bir Ukrayna vatandaşıydı. 9 Mayıs 2023’te kendi isteğiyle askerlik merkezine başvurarak sözleşme imzaladı, “Graf” çağrı adını kullandı ve 79. Ayrı Hava Taarruz Tugayında nişancı olarak görev yaptı. Ölümünden sonra Ukrayna’nın “Cesaret İçin” III. derece nişanıyla ödüllendirildi.

Kirovohrad bölgesindeki Velyka Vyska’da büyüdü

Murad Babayev, Ukrayna’nın Kirovohrad bölgesindeki Velyka Vyska köyünde doğdu ve çocukluğunu burada geçirdi. Ukrayna kaynakları doğum yılını 2001 olarak kaydediyor. Doğum gününe ilişkin açık kaynaklarda küçük bir farklılık bulunuyor: Memorial.UA 28 Şubat 2001 tarihini verirken UALosses 20 Şubat 2001’i kaydediyor. Yerel ve üniversite kaynaklarının yalnız 2001 yılını doğrulaması nedeniyle kesin gün konusunda askerî veya nüfus belgesi görülmeden tek tarih vermemek daha güvenli.

Kesin olan nokta, Murad’ın 28 Ocak 2024’te öldüğünde 22 yaşında olması.

Velyka Vyska’daki yerel okulda eğitim gördükten sonra Kropyvnytskyi kentindeki Central Ukrainian Institute of Human Development, yani “Ukraine” Açık Uluslararası İnsan Gelişimi Üniversitesinin bölgesel enstitüsünde hukuk eğitimi aldı. Üniversitenin kendi hafıza sayfası Babayev’i hukuk bölümü mezunu olarak anıyor. Memorial.UA da mesleğini hukukçu olarak kaydediyor.

Dolayısıyla savaş öncesinde planlanan hayatı askerlikten çok hukuk alanına uzanıyordu.

Ancak Rusya’nın 24 Şubat 2022’de başlattığı geniş çaplı saldırı, onun yaşamının yönünü değiştirdi.

9 Mayıs 2023’te kendi isteğiyle askere gitti

Memorial.UA’nın ailesinden derlediği bilgilere göre Murad, savaş başladıktan sonra uzun süre yaşananlara kayıtsız kalamadı.

9 Mayıs 2023’te kendi isteğiyle askerlik merkezine gitti ve Ukrayna Silahlı Kuvvetleriyle sözleşme imzaladı. Daha sonra Hava Taarruz Kuvvetlerine bağlı 79. Ayrı Hava Taarruz Tavriya Tugayına atandı. Görevi nişancı, askerî rütbesi ise asker olarak kayıt altına alındı.

Bu noktada kaynaklar arasında dikkat edilmesi gereken küçük bir farklılık var.

Azerbaycan haber ajansı Report ve Azerbaycan-Türkiye-Ukrayna İş İnsanları Birliğinin ölümünden sonra yayımladığı haberler Murad Babayev’i “Ukrayna ordusunun Azerbaycanlı subayı” olarak tanımladı. Buna karşılık Ukrayna’daki ayrıntılı askerî hafıza kaydı, rütbesini “солдат”, yani asker, görevini ise “стрілець”, yani nişancı olarak veriyor.

Bu nedenle doğrulanabilir askerî kayıt esas alındığında Babayev’i “subay” yerine Ukrayna askeri ve nişancı şeklinde tanımlamak daha doğru.

Çağrı adı ise **“Graf”**tı.

Görev yaptığı 79. Tugayın merkezi Mykolaiv’di

Murad Babayev’in bu dosya açısından önemli özelliği, görev yaptığı birliğin Mykolaiv’le doğrudan bağlantılı olması.

79. Ayrı Hava Taarruz Tavriya Tugayı, Ukrayna Hava Taarruz Kuvvetlerinin önde gelen muharip birliklerinden biri ve geleneksel olarak Mykolaiv merkezli.

Ukrayna Hava Taarruz Kuvvetlerinin resmî yayınında, Novomykhailivka çevresinde savaşan 79. Tugay askerleri açık biçimde “Mykolaivli bordo bereliler” olarak tanımlanıyor. Birlik, Rus birliklerinin Donetsk bölgesindeki Novomykhailivka’yı ele geçirmek için gerçekleştirdiği yoğun saldırılara karşı uzun süre savunma yaptı.

Dolayısıyla Murad Babayev Mykolaiv’de ölen bir asker değildi; fakat Mykolaiv merkezli bir Ukrayna tugayında görev yapan Azerbaycan kökenli bir askerdi.

Bu ayrımı doğru kurmak önemli.

Said Hüseynov ve Rüstəm İsmayılov’un ölümleri doğrudan Mykolaiv cephesiyle bağlantılıyken, Babayev’in Mykolaiv bağlantısı 79. Tugay üzerinden, ölüm yeri ise Donetsk bölgesi üzerinden kuruluyor.

Novomykhailivka savunması savaşın en ağır cephelerinden biriydi

Murad Babayev’in son görevi Donetsk bölgesindeki Novomykhailivka çevresindeydi.

79. Tugay, 2023 sonu ve 2024 başında Rus kuvvetlerinin yoğun saldırılarına karşı bu bölgede savunma yapıyordu. Ukrayna Hava Taarruz Kuvvetleri, bölgedeki çatışmaların günlük yoğun saldırılar, zırhlı araçlar, topçu ateşi, tanksavar silahları ve insansız hava araçlarının kullanıldığı ağır muharebeler şeklinde geçtiğini bildiriyordu.

Babayev’in öldüğü 28 Ocak 2024 de bu savunmanın en yoğun dönemlerinden biriydi.

Memorial.UA’ya göre Murad, Novomykhailivka köyünde bir muharebe görevini yerine getirirken hayatını kaybetti. Aynı kayıt onun savaş boyunca katıldığı cephe olarak da Novomykhailivka’yı gösteriyor.

Kirovohrad bölgesinin kamu yayıncısı Suspilne de ölüm haberinde Babayev’in 28 Ocak’ta Pokrovsk ilçesine bağlı Novomykhailivka bölgesinde savaş görevi sırasında öldüğünü doğruladı.

Azerbaycan haber ajansı Report da 2 Şubat 2024’te Babayev’in Azerbaycan kökenini özellikle vurgulayarak Donetsk bölgesindeki Novomykhailivka yakınındaki çatışmalarda hayatını kaybettiğini bildirdi.

Annesi: ‘Bizim dayanağımız ve dünyamızdı’

Murad’ın ardından en kişisel anlatımlardan biri annesi Nataliadan geldi.

Memorial.UA, annesinin oğlunu:

“İyi, neşeli ve adaletli bir çocuktu.”

sözleriyle anlattığını aktardı. Natalia ayrıca Murad’ın ailelerinin dayanağı olduğunu ve yokluğunu her gün hissettiklerini ifade etti.

Aynı kayda göre Murad’ın ardından annesi ve babası kaldı.

Bu ayrıntı bizim daha önce konuştuğumuz aileye ulaşma konusu açısından da önemli. Rüstəm İsmayılov dosyasında aileye ulaşmak için diaspora kanalları gerekli görünürken, Murad Babayev dosyasında bağlantı yolu daha somut:

• annesinin adı kamuya açık olarak Natalia,
• aile Velyka Vyska köyüyle bağlantılı,
• cenaze ve anma törenlerini Marianivka kırsal topluluğu organize etti,
• mezun olduğu üniversite de ailesiyle veya yakın çevresiyle geçmişte temas kurmuş durumda.

Bu nedenle ailesine ulaşmak, önceki bazı isimlerden daha mümkün görünüyor.

2 Şubat’ta doğduğu köyde toprağa verildi

Murad Babayev’in cenazesi ölümünün ardından memleketi Kirovohrad bölgesine getirildi.

2 Şubat 2024’te, Marianivka topluluğunda Murad Babayev ile başka bir Ukrayna askeri Oleg Lunyov için cenaze töreni düzenlendi. Bölgesel haber kuruluşu CBN, Murad’ın Velyka Vyska okulunda okuduğunu ve 2022’de hukuk eğitimini tamamladığını belirterek cenaze törenini yerel yönetimin bilgileriyle aktardı.

Memorial.UA ise Babayev’in doğduğu Velyka Vyska köyündeki mezarlığa defnedildiğini kaydediyor.

Burada Azerbaycan basınında yayımlanan ilk haberlerden biriyle farklılık bulunuyor. Report.az, 2 Şubat 2024 tarihli kısa haberinde Babayev’in Dnipropetrovsk bölgesinde defnedildiğini yazmıştı. Buna karşılık daha ayrıntılı Ukrayna yerel haberleri ve Memorial.UA, cenazenin kendi köyü Velyka Vyska’da gerçekleştiğini gösteriyor.

Bu nedenle mezar yeri konusunda Ukrayna yerel kaynaklarının verdiği Velyka Vyska bilgisi daha güçlü.

Ölümünden sonra Cesaret İçin Nişanı verildi

Murad Babayev yalnız yerel anma kayıtlarında kalmadı.

Memorial.UA’ya göre savaş sırasında muharip statüsüne sahip olan Babayev, ölümünün ardından Ukrayna tarafından “Cesaret İçin” III. derece nişanıyla — Орден «За мужність» III ступеня — ödüllendirildi.

Bu nişan, Ukrayna’da askerî görev sırasında kişisel cesaret ve fedakârlık gösteren kişilere verilen devlet ödüllerinden biri.

Murad’ın üniversitesi de onu kendi “Rusya-Ukrayna savaşının kahramanları ve kurbanları hafıza kitabına” dahil etti. Üniversite, onu hukuk mezunu, Ukrayna’nın savunucusu ve ailesinin “değerli oğlu” olarak andı.

Azerbaycan-Türkiye-Ukrayna İş İnsanları Birliği ise ölümünden birkaç gün sonra yayımladığı mesajda onu doğrudan “Azerbaycanlı Murad Babayev” olarak tanımladı ve askerî fotoğrafını yayımladı.

Bu kaynakların birlikte değerlendirilmesi Murad’ın kimliğinin iki boyutunu açık biçimde gösteriyor:

Ukrayna’da doğmuş ve Ukrayna vatandaşı bir askerdi; aynı zamanda Azerbaycan kökenliydi.

Onun hikâyesini yalnız “Ukrayna’da savaşan Azerbaycanlı” şeklinde anlatmak bu nedenle eksik kalıyor. Murad için Ukrayna yabancı bir savaş alanı değildi; doğduğu, eğitim gördüğü ve vatandaşı olduğu ülkeydi.

2001’de Kirovohrad bölgesinin küçük bir köyünde başlayan yaşamı hukuk eğitimiyle devam etti. 2023’te kendi isteğiyle askerlik şubesine yürüdü, Mykolaiv merkezli 79. Tugayla sözleşme yaptı ve birkaç ay sonra Ukrayna’nın doğusundaki en ağır cephelerden birine gönderildi.

28 Ocak 2024’te Novomykhailivka’da sona eren hayatından geriye, “Graf” çağrı adı, hukuk diploması, annesinin hatıraları, Cesaret İçin Nişanı ve 22 yaşında yarım kalan bir yaşam kaldı.

BiziUnutma.com