Ayhan Işık kimdir? Yeşilçam’ın Taçsız Kralı’nın hayatı ve filmleri

Ahmet Taş | Bizi Unutma

İSTANBUL, TÜRKİYE — Ressamlık eğitimi alırken katıldığı bir artist yarışmasıyla sinemaya adım atan Ayhan Işık, yaklaşık 200 filmde üstlendiği rollerle Yeşilçam’ın ilk büyük erkek yıldızlarından biri ve “Taçsız Kral”ı oldu.

Asıl adı Ayhan Işıyan olan sanatçı, 5 Mayıs 1929’da İzmir’de dünyaya geldi. 1951’de Yıldız dergisinin düzenlediği yarışmada Belgin Doruk ile birinci seçilmesinin ardından başlayan sinema yolculuğu, Kanun Namına, Küçük Hanım, Acı Hayat, Cingöz Recai, Ayşecik ve Sezercik gibi yapımlarla Türk sinema tarihinin en tanınan kariyerlerinden birine dönüştü. Oyunculuğun yanı sıra ressam, yapımcı, yönetmen, senarist ve şarkıcı olarak da çalışan Işık, 16 Haziran 1979’da henüz 50 yaşındayken hayatını kaybetti.

İzmir’de doğdu, altı yaşında babasını kaybetti

Ayhan Işık, 5 Mayıs 1929’da İzmir’de, Selanik göçmeni bir ailenin altıncı ve en küçük çocuğu olarak dünyaya geldi. Kaynaklarda çocukluğunun ilk yıllarının İzmir’de geçtiği, ailesinin daha sonra İstanbul’a taşındığı belirtiliyor.

Işık henüz altı yaşındayken babasını kaybetti. Bu kayıp, ailenin ekonomik şartlarını da ağırlaştırdı. Daha ortaokul çağlarında ailesine destek olabilmek için çalışmaya başladı.

1967’de Ses dergisi için kaleme aldığı yaşam öyküsünde, okula devam edebilmek için Babıali çevresindeki gazete ve dergilere hikâye ve kapak resimleri çizdiğini anlatıyordu. İlk kazandığı paranın 14 lira olduğunu ve parayı annesine götürdüğünü hatırlıyordu. Yaz tatillerinde ise Paşabahçe Şişe ve Cam Fabrikası’nda kırık şişe kontrolörü olarak çalıştı.

Çalışırken resimden kopmadı. Vapur yolculuklarında dahi dergiler için sipariş edilen illüstrasyonları çiziyor, böylece hem ailesine katkı sağlıyor hem de ileride profesyonel olarak kullanacağı sanat yeteneğini geliştiriyordu.

Lise yıllarında Türk edebiyatının önemli isimlerinden Mahir İz, Salah Birsel ve Rıfat Ilgaz’ın öğrencisi oldu. Daha sonra ünlü senaristlerden biri olacak Safa Önal, karikatürist Ferruh Doğan ve ressam-karikatürist Semih Balcıoğlu da okul arkadaşları arasındaydı.

Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun öğrencisiydi, mesleği aslında ressamlıktı

Ayhan Işık’ın sinemadan önceki temel mesleği resimdi.

Bir süre İstanbul Darphanesi’nde ressam olarak çalışan Işık, ardından İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Resim Bölümüne girdi. Akademide Türk resim tarihinin önemli isimlerinden Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun öğrencisi oldu.

Fikret Otyam, Altan Erbulak, Nedim Günsür, Orhan Peker, Adnan Varınca ve Turan Erol gibi ileride Türkiye sanat hayatında önemli yerlere gelecek isimlerle aynı dönemde öğrenim gördü.

Akademi öğrencisiyken geçimini sağlamak için dergilerde grafikerlik ve ressamlık yapmaya devam etti.

Bu çalışmalarından biri hayatını tamamen değiştirecekti.

Dönemin önemli sinema yayınlarından Yıldız dergisinde ressam olarak çalışmaya başlayan Işık, yazı işleri müdürü Sezai Solelli’nin teşvikiyle 1951’de düzenlenen “Artist” yarışmasına katıldı.

Yarışmada erkekler kategorisinin birincisi Ayhan Işık, kadınlar kategorisinin birincisi ise Belgin Doruk oldu.

O dönem hâlâ Ayhan Işıyan adını kullanıyordu. Yarışmanın ardından soyadını Işık olarak değiştirdi ve Türkiye onu bundan sonra Ayhan Işık adıyla tanıdı.

Kanun Namına filmi onu bir gecede Yeşilçam yıldızına dönüştürdü

Ayhan Işık’ın kamera karşısındaki ilk deneyimi, Münir Hayri Egeli’nin yönettiği 1951 yapımı Yavuz Sultan Selim ve Yeniçeri Hasan filmindeki yardımcı rolle başladı.

Fakat onu gerçek anlamda yıldız yapan yapım bir yıl sonra geldi.

Ömer Lütfi Akad’ın yönettiği 1952 yapımı Kanun Namına, yalnız Ayhan Işık’ın kariyeri bakımından değil, Türk sinemasının gelişimi açısından da önemli filmlerden biri kabul ediliyor. Film, sinema tarihçileri tarafından Türk sinemasındaki “Sinemacılar Dönemi”nin başlangıcını simgeleyen yapımlar arasında gösteriliyor.

Işık’ın canlandırdığı karakter ve kamera karşısındaki duruşu seyirciden büyük ilgi gördü.

Ardından Katil ve Öldüren Şehir gibi Ömer Lütfi Akad filmleri geldi. 1950’lerin ortalarında artık Ayhan Işık, afişlerde adı seyirciyi sinemaya çeken başrol oyuncularından biriydi.

Yakışıklılığı, ince bıyığı ve dönemin Hollywood yıldızlarını hatırlatan görüntüsü nedeniyle arkadaşlarının onu Clark Gable’a benzettiği aktarılıyor. Ancak sinemadaki kimliği kısa sürede kendine özgü hale geldi.

1954’te Türk Filmleri Festivali’nde, 1962’de Ses dergisinin ve 1965’te Artist dergisinin yarışmalarında en başarılı erkek oyuncu seçildi.

Seyirciler ise ona daha kalıcı bir unvan verdi:

“Taçsız Kral.”

Hollywood’a gitti, dönüşte Yeşilçam’daki çalışma şartlarını sorguladı

Ayhan Işık kariyerinin yükseldiği dönemde kendisini yalnız Türkiye ile sınırlamak istemedi.

1959’da Amerika Birleşik Devletleri’ne gitti, bazı yapımlarda küçük roller aldı ve Hollywood’daki film üretim sistemini yakından inceleme fırsatı buldu.

ABD macerası onu bir Hollywood yıldızına dönüştürmedi ancak Türk sinemasındaki çalışma anlayışını önemli ölçüde etkiledi.

Türkiye’ye döndükten sonra film setlerindeki çalışma saatlerinden oyuncuların ücretlerinin ödenmesine, sigorta sorunlarından sendikalaşmaya kadar birçok konuda daha profesyonel standartlar gerektiğini savundu.

Işık, Hollywood’da oyuncu ve teknik personelin çalışma saatlerinin, dinlenme sürelerinin ve haklarının sendikalar tarafından korunduğunu gördüğünü anlatıyor; Türkiye’de de sinema çalışanlarının sigortalanması ve güçlü bir meslek örgütü oluşturulması gerektiğini savunuyordu.

Onun bu yaklaşımı, yalnızca “yakışıklı jön” kimliğiyle değerlendirilmesini eksik bırakıyor.

Ayhan Işık aynı zamanda sinemayı bir meslek ve endüstri olarak gören, oyuncunun emeğinin kurallarla korunması gerektiğini savunan erken dönem Yeşilçam yıldızlarından biriydi.

Belgin Doruk, Sadri Alışık ve Küçük Hanım yılları

1960’lı yıllar Ayhan Işık’ın yıldızlığının pekiştiği dönem oldu.

1961’de Vedat Türkali’nin senaryosunu yazdığı Otobüs Yolcuları ile yeniden güçlü biçimde Yeşilçam’a döndü. Aynı yıl Belgin Doruk ile kamera karşısına geçtiği Küçük Hanım büyük seyirci ilgisi gördü.

Küçük Hanım serisinin önemli isimlerinden biri de Sadri Alışıktı.

Ayhan Işık ile Sadri Alışık 1951’de bir film setinde tanışmış, yıllar içinde yakın dost olmuştu. Birlikte rol aldıkları yapımlar ve canlandırdıkları karakterler nedeniyle ikili zaman zaman “Yeşilçam’ın bıçkın delikanlıları” olarak anıldı. Dostlukları Ayhan Işık’ın ölümüne kadar sürdü.

Işık bu dönemde yalnız romantik jön karakterlerine bağlı kalmadı.

Acı Hayat, Namusum İçin, Cingöz Recai, Ayşecik, Sezercik ve İngiliz Kemal Lawrence’e Karşı gibi çok farklı türlerde yapımlarda rol aldı.

Ömer Lütfi Akad’ın yanı sıra Metin Erksan, Ertem Göreç, Halit Refiğ ve Memduh Ün gibi Türk sinemasının önemli yönetmenleriyle çalıştı.

Filmografisinin kesin sayısı kaynaklara göre küçük farklılıklar gösterse de Anadolu Ajansı, Işık’ın kariyeri boyunca 200’e yakın filmde rol aldığını belirtiyor.

Oyunculukla yetinmedi: Şarkı söyledi, yapımcılık ve yönetmenlik yaptı

1970’lerde Yeşilçam değişmeye başlamıştı.

Televizyonun evlere girmesi, seyirci alışkanlıklarının değişmesi ve sinema sektöründeki ekonomik sorunlar, dönemin büyük yıldızlarını yeni alanlara yöneltti.

Ayhan Işık da sahne çalışmalarına başladı.

1972’de Münir Nurettin Selçuk’tan Türk musikisi dersleri aldı, sahneye çıktı ve 45’lik plak doldurdu. Reklam filmlerinde de kamera karşısına geçti.

1975 sonrasında oyunculuğunun yanında yapımcı, senarist ve yönetmen kimliklerini daha yoğun biçimde kullanmaya başladı.

1976 yapımı Örgüt filminde hem başrol oynadı hem yönetmen koltuğuna oturdu.

Uluslararası sinema denemeleri de yaptı. İtalyan yapımcılarla gerçekleştirilen La Mano Che Nutre La Morte ve Le Amanti Del Mostro adlı filmlerde Alman oyuncu Klaus Kinski ile kamera karşısına geçti. Filmler Avrupa’nın bazı ülkelerinde gösterildi ancak Türkiye’de sansür nedeniyle vizyona girmedi.

Resim ise hiçbir zaman tamamen terk ettiği bir alan olmadı.

Vefatından sonra yayımlanan Hayatım adlı hatıratı ve kendisinin yazıp çizdiği Aşka İnanmıyorum adlı resimli romanı, onun sinemanın dışında da üretmeye devam ettiğini gösterdi.

16 Haziran 1979: 50 yaşında gelen ani ölüm

Ayhan Işık özel hayatını Yeşilçam’ın yoğun magazin ortamına rağmen mümkün olduğunca gözlerden uzak tutmaya çalıştı.

Gülşen Işık ile evliliğinden 1962 yılında Serap adında bir kızı dünyaya geldi. Eşi Gülşen Işık daha sonra TRT Arşiv’de Haldun Dormen’e verdiği röportajda evliliklerinin 17 yıl sürdüğünü ve Işık’ın sinemadaki sorunları eve geldiğinde kendisiyle uzun uzun konuştuğunu anlatacaktı.

Işık’ın hayatı beklenmedik biçimde sona erdi.

13 Haziran 1979’da İstanbul Bebek’teki evinde beyin kanaması geçirdi.

Hastaneye kaldırıldı ve üç gün yoğun bakımda kaldı.

Doktorların müdahalelerine rağmen 16 Haziran 1979’da, henüz 50 yaşındayken yaşamını yitirdi.

Cenazesi Şişli Camii’nde kılınan namazın ardından Zincirlikuyu Mezarlığı’nda toprağa verildi.

Ölümü, Yeşilçam’ın en tanınmış yıldızlarından birini kariyerinin hâlâ aktif olduğu bir dönemde sinemadan kopardı.

Fakat Ayhan Işık’ın etkisi 1979’da sona ermedi.

Onun ardından Türk sinemasında erkek yıldız denildiğinde kullanılan ölçülerden biri uzun süre onun oluşturduğu imaj oldu: düzgün giyinen, kendine güvenen, romantik olabildiği kadar sert ve mücadeleci karakterlere de dönüşebilen başrol oyuncusu.

Ressamlıktan sinemaya geçen Ayhan Işıyan, yalnızca soyadını değiştirerek Ayhan Işık olmadı.

1950’lerde yeni yeni oluşan Türk sinema endüstrisinin ilk gerçek yıldızlarından birine dönüştü.

Yaklaşık üç on yıllık sanat hayatında yüzlerce karakter canlandırdı, oyuncuların çalışma haklarını savundu, yapımcılık ve yönetmenlik yaptı, şarkı söyledi ve resimden hiç kopmadı.

Bugün Kanun Namına, Küçük Hanım, Acı Hayat ve Cingöz Recai gibi filmler yeniden izlendiğinde, yalnız bir Yeşilçam oyuncusu değil, Türkiye’de sinema yıldızı kavramının oluşmasına öncülük eden isimlerden biri görülüyor.

Bu nedenle seyircinin ona verdiği unvan, ölümünün üzerinden onlarca yıl geçmesine rağmen hâlâ adıyla birlikte anılıyor:

Yeşilçam’ın “Taçsız Kral”ı Ayhan Işık.

BiziUnutma.com